Wprowadzenie do ratingów

Ratingi długoterminowe nadane według skali międzynarodowej

Długoterminowe ratingi międzynarodowe określa się również mianem ratingów długoterminowych. Większości emitentów, którym je przydzielono, ratingi te służą jako referencyjne mierniki prawdopodobieństwa niewypłacalności - oficjalnie określane jako rating podmiotu (Issuer Default Rating - IDR). Istotnym wyjątkiem od tej reguły jest sfera finansów publicznych, gdzie ratingi IDR nie są nadawane, gdyż konwencja rynkowa nastawiona jest na terminowość i nie wprowadza analitycznego rozróżnienia pomiędzy podmiotami a ich zobowiązaniami. Nadany emisji lub papierom wartościowym rating długoterminowy może być wyższy lub niższy niż rating podmiotu, co odzwierciedla względne różnice w oczekiwaniach, co do odzyskania należności.

Przytoczona tu skala ratingowa odnosi się do ratingów w walucie zagranicznej i w walucie lokalnej:

AAA
Wiarygodność kredytowa na najwyższym poziomie. Ratingi "AAA" oznaczają oczekiwanie najniższego poziomu ryzyka kredytowego. Nadaje się je wyłącznie w przypadkach wyjątkowo wysokiej zdolności do obsługi zobowiązań finansowych. Jest bardzo mało prawdopodobne, by możliwe do przewidzenia wydarzenia mogły wpłynąć niekorzystnie na taką zdolność.

AA
Bardzo wysoka wiarygodność kredytowa. Ratingi "AA" oznaczają oczekiwanie bardzo niskiego poziomu ryzyka kredytowego. Wskazują na bardzo wysoką zdolność do obsługi zobowiązań finansowych. Wpływ możliwych do przewidzenia wydarzeń na tę zdolność nie jest znaczący.

A
Wysoka wiarygodność kredytowa. Ratingi "A" oznaczają oczekiwanie niskiego poziomu ryzyka kredytowego. Zdolność do obsługi zobowiązań finansowych ocenia się jako silną. Zdolność ta może jednak być bardziej podatna na zmiany czynników lub warunków gospodarczych niż te, którym nadano wyższy rating.

BBB
Dobra wiarygodność kredytowa. Ratingi "BBB" oznaczają aktualnie oczekiwanie niskiego ryzyka kredytowego. Zdolność do obsługi zobowiązań finansowych uznaje się za wystarczającą, jednak jest prawdopodobne, że niekorzystne zmiany w czynnikach i warunkach gospodarczych mogą ją osłabić. To najniższa z kategorii ratingów na poziomie inwestycyjnym.

BB
Poziom spekulacyjny. Ratingi kategorii "BB" wskazują na istnienie możliwości zmiany ryzyka kredytowego, szczególnie pod wypływem niekorzystnych zmian ekonomicznych w pewnym horyzoncie czasu; jednak, wywiązanie się ze zobowiązań finansowych jest możliwe przy wykorzystaniu dostępnych możliwości biznesowych lub finansowych. Papiery wartościowe tej kategorii nie są zaliczane się do poziomu inwestycyjnego.

B
Poziom wysoce spekulacyjny.

• W odniesieniu do podmiotów i istniejących zobowiązań, ratingi kategorii "B" wskazują na obecność istotnego ryzyka kredytowego, przy utrzymującym się ograniczonym marginesie bezpieczeństwa. Zobowiązania finansowe są obecnie obsługiwane, jednak utrzymanie zdolności do dalszej realizacji płatności zależy od utrzymania się korzystnych warunków biznesowych i gospodarczych.
• W odniesieniu do poszczególnych zobowiązań, rating ten może wskazywać zobowiązania nieobsługiwane lub zagrożone, ale z bardzo dużą szansą na ich odzyskanie. Zobowiązaniom takim nadaje się rating odzyskania należności "RR1" (Recovery Rating) - "bardzo wysoki".

CCC

• W odniesieniu do podmiotów i istniejących zobowiązań, ryzyko niewypłacalności jest realne. Zdolność do wywiązania się z zobowiązań finansowych zależy wyłącznie od utrzymania się korzystnych warunków biznesowych i gospodarczych.
• W odniesieniu do poszczególnych zobowiązań, rating ten może wskazywać zobowiązania nieobsługiwane lub zagrożone, z potencjałem do przeciętnej lub dużej szansy ich odzyskania. Jakość kredytową może dodatkowo precyzować przy pomocy modyfikatorów "+"/"-". Zobowiązaniom takim nadaje się ratingi odzyskania należności "RR2" - "wysoki", "RR3" - "dobry" lub "RR4" - "przeciętny".

CC

• W odniesieniu do podmiotów i istniejących zobowiązań, pewien zakres niewypłacalności jest prawdopodobny.
• W odniesieniu do poszczególnych zobowiązań, rating ten może wskazywać zobowiązania nieobsługiwane lub zagrożone, z ratingiem odzyskania należności "RR4" - "przeciętny", lub "RR5" - "poniżej przeciętnej".

C

• W odniesieniu do podmiotów i istniejących zobowiązań niewypłacalność jest bardzo prawdopodobna.
• W odniesieniu do poszczególnych zobowiązań, rating ten może wskazywać zobowiązania nieobsługiwane lub zagrożone z szansą na ich odzyskanie od "poniżej przeciętnej" do "bardzo niskiej". Zobowiązaniom takim nadaje się rating odzyskania należności "R6" - "słaby".

RD
Rating taki jest wskazaniem, że podmiot nie dokonał należnych płatności (z uwzględnieniem ustalonych okresów karencji) z tytułu niektórych (z tym, że nie wszystkich) istotnych zobowiązań finansowych, przy czym reguluje inne klasy zobowiązań.

D
Określa podmiot lub Państwo, które utraciło zdolność do regulowania swoich wszystkich zobowiązań finansowych. Niewypłacalność definiuje się jako jeden z poniższych wariantów:

- niedokonywanie przez podmiot terminowej spłaty kapitału oraz/lub odsetek należnych z tytułu zaciągniętych zobowiązań finansowych; - wniesienie o upadłość, zarząd komisaryczny, likwidację lub inną formę zaprzestania działalności przez podmiot; lub - realizowana w warunkach zagrożenia wymuszona zamiana zobowiązań, w ramach której wierzycielom zaoferowano papiery wartościowe, których warunki są gorsze w porównaniu z istniejącym zadłużeniem.

Ratingi niewypłacalności nie są nadawane perspektywicznie. W tym kontekście, brak zapłaty z tytułu instrumentu finansowego, którego warunki uwzględniają odroczenie płatności lub okres karencji nie będzie uznany za niewypłacalność, aż do momentu upłynięcia terminu odroczenia lub okresu karencji.

Z chwilą utraty wypłacalności emitentowi nadawany jest rating "D". Zobowiązania nieobsługiwane lub zagrożone zwykle uzyskują ratingi w kategorii "C" do "B", zależnie od szans na ich odzyskanie oraz innych istotnych cech. Ponadto, w transakcjach strukturyzowanych, gdzie analiza wykazuje, że dany instrument nieodwracalnie traci na wartości, w takim sensie, że nie można oczekiwać, że w trakcie trwania transakcji dokonana zostanie spłata odsetek oraz/lub rat kapitałowych w całości - zgodnie z warunkami określonymi w dokumentacji emisji, przy czym nie można uznać za nieuniknione zaprzestanie obsługi długu (default) - zgodnie z warunkami tejże dokumentacji, obligacji może zostać nadany rating w kategorii "B" lub "CCC-C".

Utratę wypłacalności określa się w odniesieniu do warunków określonych w dokumentacji danego zobowiązania finansowego. Fitch nadaje ratingi niewypłacalności podmiotu tam, gdzie w sposób uzasadniony ustalono, że nie została dokonana płatność w odniesieniu do istotnego zobowiązania wymagalnego zgodnie z warunkami dokumentacji emisji lub w okolicznościach, w których uznaje się, że rating niewypłacalności podmiotu, spójny z opublikowaną przez Fitch definicją niewypłacalności, jest najodpowiedniejszym ratingiem do nadania.

Wyjaśnienia do długo- i krótkoterminowych ratingów międzynarodowych

Możliwe jest dodanie do ratingu modyfikatorów "+" lub "-", które określają status w ramach każdej z poszczególnych kategorii ratingu. Takich modyfikatorów nie dodaje się do kategorii ratingu długoterminowego "AAA", do kategorii poniżej "CCC", ani do ratingów krótkoterminowych z wyjątkiem "F1". (Modyfikatory +/- stosowane są wyłącznie do określenia emisji kategorii "CCC", ponieważ emitenci uzyskują rating "CCC" bez zastosowania jakichkolwiek modyfikatorów.)

Rating na Liście Obserwacyjnej: Ratingi umieszcza się na liście obserwacyjnej celem powiadomienia inwestorów, że zachodzi uzasadnione prawdopodobieństwo zmiany ratingu, z podaniem prawdopodobnego kierunku takiej zmiany. W tym celu wyraża się wskazanie "pozytywne", reprezentujące możliwość podwyższenia ratingu, "negatywne", reprezentujące możliwość obniżenia ratingu lub "bez wskazania", jeśli rating może zostać podwyższony, obniżony lub utrzymany. Rating umieszczany jest na Liście Obserwacyjnej na krótki okres.

Perspektywa ratingu: Perspektywa jest wskazaniem generalnego kierunku, w jakim dany rating będzie prawdopodobnie zmierzać na przestrzeni jednego do dwóch lat. Perspektywa ratingu może być pozytywna, stabilna lub negatywna. Pozytywna lub negatywna perspektywa ratingu nie jest wskazaniem, że zmiana ratingu jest pewna. Także ratingi o stabilnej perspektywie mogą podlegać podwyższeniu lub obniżeniu, jeśli okoliczności takie działanie uzasadniają. W pewnych okolicznościach Fitch Ratings może nie być w stanie zidentyfikować fundamentalnego trendu. W takich przypadkach perspektywa ratingu może zostać określona jako "bez wskazania".

Ratingi programów odnoszą się wyłącznie do standardowych emisji realizowanych w ramach danego programu. Ratingi te nie dotyczą wszystkich emisji zrealizowanych w ramach danego programu emisyjnego. W szczególności, ratingi emisji niestandardowych, np. powiązanych z ryzykiem stron trzecich lub zmianami wartości określonego indeksu mogą odbiegać od ratingu programu, w ramach którego występują.

Zobowiązania o zmiennej stopie procentowej oraz inne papiery wartościowe zawierające np. opcję "put" lub inną, podobną cechę umożliwiającą żądanie realizacji uzyskują podwójny rating, taki jak "AAA/F1+". Pierwszy rating odzwierciedla zdolność do realizacji płatności w długim terminie z tytułu kapitału i odsetek, podczas gdy drugi odzwierciedla zdolność do respektowania cechy zobowiązania odnoszącej się do żądania jego realizacji w całości i w wymaganym terminie.

Rating części odsetkowej
Ratingi części odsetkowej nadawane są kuponom odsetkowym (interest strips). Ratingi te nie odnoszą się do sytuacji, w której obligatariusz może nie odzyskać całości czy też części pierwotnej inwestycji z powodu dobrowolnej lub przymusowej spłaty kapitału.

Rating kapitału
Ratingi kapitału odnoszą się do prawdopodobieństwa odzyskania przez obligatariusza zainwestowanego kapitału przed zapadalnością lub w określonym terminie zapadalności inwestycji.

Rating stopy zwrotu
Istnieje też możliwość nadania ratingu określającego prawdopodobieństwo uzyskania przez inwestora wcześniej określonej wewnętrznej stopy zwrotu, bez uwzględnienia czasu, w jakim pojawią się określone przepływy pieniężne.

'PIF'
Papiery wartościowe danej transzy zapadły i zostały w pełni wykupione, niezależnie od tego czy transza została umorzona, czy została wykupiona przed zapadalnością. Kiedy emisja przestaje istnieć, jej rating nie jest utrzymywany.

'NR'
Symbol ten jest stwierdzeniem, że Fitch Ratings nie nadaje ratingu publicznego powiązanej emisji lub emitentowi.

'WD'
Symbol ten jest stwierdzeniem, że rating został wycofany i nie jest przez Fitch utrzymywany.

Ratingi długoterminowe nadane według skali krajowej

Ratingi krajowe stanowią ocenę jakości kredytowej w odniesieniu do ratingu "najniższego" ryzyka kredytowego w danym kraju. W zwykłych warunkach, choć nie zawsze, to "najniższe" ryzyko jest przyznawane wszystkim zobowiązaniom finansowym emitowanym lub gwarantowanym przez Skarb Państwa.

Po każdym ratingu krajowym zamieszcza się specjalny identyfikator kraju np. (pol) dla Polski.